 |
 |
|
 |
| ENG | RUS | ||
| Մրոտում | ||
|
1. Ներածություն
Մրոտումը մի երևույթ է, որի մասին հայտնի դարձավ 1980-ականների սկզբին, և որի ուսումնասիրությունները սկիզբ առան 90-ականների կեսերին: Այս երևույթի սպառիչ գիտական բացատրությունը դեռ չի հաջողվել գտնել: Մրոտումը դիտվում է միայն ձմեռվա ամիսների ընթացքում, երբ տարածքների ներսը ջեռուցվում է: 2. Ինչ է մրոտումը Մրոտումը մի երևույթ է, որը դիտվում է նորակառույց կամ բոլորովին վերջերս վերանորոգված կառույցներում: Ձմռանը այդ կառույցների պատերի, պատուհանների, վարագույրների և էլեկտրական անջատիչների վրա սև բծեր են հայտնվում: Դա բնական մգացում չէ, որն առաջանում է տարիների ընթացքում: Այդ բծերն ի հայտ են գալիս ընդամենը մի քանի շաբաթվա կամ օրերի ընթացքում, հաճախ ամռանն անհետանալով և սովորաբար հաջորդ ձմռանը կրկին հայտնվելով: 3. Մրոտման մինչ այսօր հայտնի պատճառները 1997 թվականին Գերմանիայի Umweltbundesamt-ի Wasser, Boden und Lufthygiene ինստիտուտում հետազոտվել է մրոտման 132 դեպք: Հետազոտության արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Հետազոտական ինստիտուտը որպես մրոտման երևույթի հնարավոր պատճառներ թվարկում է հետևյալները. Շենքերի շինարարության և վերանորոգման ժամանակ կիրառվում են տարբեր նյութեր, որոնք պարունակում են եռման բարձր ջերմաստիճան ունեցող օրգանական բաղադրիչներ (դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչներ), որոնք տարածքների ներքին մթնոլորտ են արձակվում գոլորշացման արդյունքում: Նման նյութերի օրինակներ են լամինատը, պոլիվինիլային քլորիդը, փափուկ հատակը (գորգերը), պլաստմասե պանելները և այլն: Այս բաղադրիչների կոնցենտրացիան կամ օդում դրանց խտացված պարունակությունը սովորաբար զգալի մեծանում է ձմռանը, ջեռուցման ժամանակ, երբ սենյակները լավ չեն օդափոխվում: Դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչները կպչում են փոշու առկա փոքրագույն մասնիկներին (< 45 բm) և որոշակի պայմաններում նստվածքի տեսքով հայտնվում սենյակներում` տարբեր մակերևույթների վրա: Օդում պարունակվող դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչները մրոտման առաջացման ամենակար¢որ պատճառն են, սակայն ոչ միակը: Այս երևույթի առաջացմանը նպաստող մյուս գործոնները, որոնք մասնակի դեր են խաղում, հետևյալն են.
Այսպես կոչված դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչները, ինչպես նաև արագ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչները մրոտման առաջացման գործին անմասն չեն: Մրոտման ժամանակ առաջացած նստվածքների քիմիական ուսումնասիրությունների արդյունքում հայտնաբերվել են հետևյալ քիմիական նյութերը:
5. Որ գործոնները չեն առնչվում մրոտման առաջացմանը Բացի գործոններից, որոնք հնարավոր է, որ դեր ունեն մրոտման առաջացման հարցում, ուսումնասիրվել են նաև նրանք, որոնք մրոտման առաջացմանը չեն առնչվում: Ստորև նշված գործոնները մրոտման առաջացման ժամանակ այնքան էլ կարևոր դեր չեն խաղում:
Մրոտումից կարելի է խուսափել քիչ արտանետումներ արձակող կամ դրանցից բոլորովին զուրկ նյութեր գործածելով: Դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչների արտանետման պակասեցումը կամ կանխումը իրապես որոշիչ նշանակություն ունի: Ավելի ու ավելի մեծ թվով ընկերություններ ձգտում են այսպես կոչված մրոտում չառաջացնող նյութեր արտադրել: Կառույցների վերանորոգման աշխատանքները պետք է իրականացվեն գարնանը, որպեսզի դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչների ամենամեծ քանակության արտանետումները ավարտվեն ջեռուցման շրջանի սկսվելուց առաջ: 7. Ազդեցությունն առողջության վրա Միայն հիդրոկարբոնների մեծ կոնցենտրացիան է մարդկանց առողջությանը վտանգ ներկայացնում: Այն որևէ այլ կերպ չի առնչվում մրոտման երևույթին: 8. Կանխարգելիչ մեթոդներ Գոյացած սև նստվածքը մաքրող միջոցներով հեռացնելը դժվար է: Առանց պատճառը վերացնելու, միայն նստվածքի հեռացումը բոլորովին էլ չի օգնում գործին: Առանձին դեպքերում հատակի փափուկ ծածկույթը` գորգերի տեսակը, լամինատե հատակը, պատերի պանելները և այլ բաներ փոխելուց հետո սև նստվածքներն անհետացել են: Մուգ բծերը չլուծող ներկով վրայից ներկելը սովորաբար բավարար չէ, քանի որ դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչների աղբյուրը այդ դեպքում չի վերացվում£ Բացի այդ, չլուծող ներկը փափկացնող նյութ չէ, և հետևաբար, դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչներ է պարունակում: Տարբեր հետազոտողների կողմից նշված այլ կանխարգելիչ միջոցներ են`
Տարածքում մրոտում հայտնաբերելուց հետո այնքան էլ կարևոր չէ ամեն տեսակի հետազոտություններ և քննություններ անցկացնելը: Այս երևույթի առաջացման պատճառի գիտական ճշգրիտ բացատրություն դեռևս չկա, որը, սակայն, ծայրահեղ անհրաժեշտություն էլ չէ: Ավելին, հաճախ անհրաժեշտ քիմիական հետազոտության ծախսերը մի քանի անգամ գերազանցում են տարածքի ամբողջական վերանորոգման արժեքը: Մաքրմանն ուղղված քայլերը ոչինչ չեն փոխելու եթե հայտնի է, որ գունափոխումն առաջացել է Ֆթալաթթվային եթերների կամ օկտադեկանոլի պատճառով: Արժե հետազոտություններ անցկացնել միայն այն դեպքում, եթե հետազոտության արդյունքում հնարավոր լինի մրոտման աղբյուրի ճշգրիտ վայրը պարզել: Արդյոք գորգը կամ լատեքսային ներկը մրոտման առաջացման միակ պատճառն են: Առավել նպատակային հետազոտությունները երբեմն կարող են թույլ տալ պարզելու դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչների աղբյուրը, սակայն դա հաճախ պարզ է լինում առանց քիմիական հետազոտություններ կատարելու: Պատահական ընտրությամբ կատարված հետազոտությունները միշտ առնչվում են զգալի ծախսերի հետ, մինչդեռ այդ հետազոտությունների արդյունքները միշտ չէ, որ պատճառի իրական պատկերն են տալիս: 10. Մրոտմանը վերաբերող զարգացումներ Ավելի ու ավելի շատ դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչներ, լուծիչներ, հրակայուն և փափկացնող նյութեր են ուսումնասիրվում` պարզելու թե, արդյո±ք դրանք մրոտման աղբյուր են հանդիսանում: Այս նպատակով փորձնական լաբորատորիաների համար մրոտման ստուգման հատուկ տեստեր են մշակվել: Որպես այս ամենի տրամաբանական արդյունք, այսօր շուկայում մեծ թվով մրոտում չառաջացնող կամ քիչ մրոտում առաջացնող արտադրանք է հայտնվում: Մակերևութային տեխնոլոգիայի բնագավառում մեկ այլ զարգացում էլ է դիտվում: Մեծ ինտենսիվությամբ հետազոտություններ են կատարվում հիբրիդ օրգանական և ոչ օրգանական ներկերի ուսումնասիրման ուղղությամբ, որոնք իրենց հակաստատիկ և հակակպչուն հատկություններով կանխարգելում են մրոտման առաջացումը: 11. Ամփոփում Մրոտման առաջացման ճշգրիտ մեխանիզմը դեռևս հայտնի չէ: Կարծես, մրոտման պատճառ է ջեռուցումը, որի ընթացքում արտազատվում են ստորև նշված նյութերից մեկը կամ միաժամանակ մի քանիսը - չափավոր արագությամբ գոլորշացող նյութեր - փափկացնող և հրակայուն նյութեր, դանդաղ գոլորշացող օրգանական բաղադրիչներ, բազմացիկլ առոմատիկ հիդրոկարբոններ և այլն: Ջերմային որոշակի գրադիենտի ազդեցության ներքո, խոնավության որոշակի աստիճանի դեպքում, էլեկտրաստատիկ լիցքավորման և նուրբ նյութերի առկայության արդյունքում, ստեղծվում են պայմաններ, որոնք հանգեցնում են նուրբ օրգանական նյութերի խտացմանը, որոնք էլ նստվածքների կամ կուտակումների տեսքով հայտնվում են տների ներսի մակերեսների վրա: |
|
| Վերադարձ | ||
| 0010 Երևան, Վարդանանց 15 | |
| Հեռ. (374 10) 51 61 15, 54 83 15 | |
| info@termoros.am | |